Rytuały wokół walki

Dlaczego rytuał ma znaczenie

Wai khru to tajskie pojęcie obecne w niemal każdej tajskiej sztuce performatywnej, od muzyki klasycznej i tańca khon po sztuki walki. Wyrażenie wai khru ram muay składa się z czterech tajskich słów. Wai to powitanie z dłońmi złożonymi razem, khru pochodzi od sanskryckiego guru, oznaczającego nauczyciela, ram to taniec w stylu klasycznym, a muay to boks. Razem można je przetłumaczyć w przybliżeniu jako taniec wojenny oddający hołd nauczycielowi. W swej istocie ceremonia wyraża szacunek dla autorytetu, wdzięczność za wiedzę i cześć dla tradycji, zanim padnie jakikolwiek cios.

Mongkhon

Mongkhon to opaska na głowę, którą zawodnik wkłada do ringu, a samo słowo niesie ze sobą sens świętego ducha, szczęścia i ochrony. Zgodnie z tradycją pochodzi od trenera, który przekazuje ją, gdy uzna, że zawodnik może nosić imię gymu, dlatego nosi się ją w hołdzie dla gymu. Gdy rytuał przed walką dobiega końca, trener często zdejmuje ją i odkłada w narożniku jako talizman. Wielu zawodników, buddystów czy nie, prosi mnicha o pobłogosławienie swojego mongkhonu przed walką.

Pra jiad

Pra jiad to opaska wiązana wokół górnej części ramienia. W przeszłości dawano ją na pewność siebie i szczęście, a zwykle wykonywał ją bliski członek rodziny. Jej pochodzenie sięga pola bitwy: tajscy wojownicy opuszczający dom otrzymywali kawałek odzieży swojej matki, zazwyczaj sarong, i wiązali go wokół ramienia, aby bezpiecznie wrócili do domu. Niektórzy zawodnicy noszą jedną, inni dwie. Tradycyjnie opaski przechowywano w wysokim miejscu, ponieważ sądzono, że przejście nad nią lub upuszczenie jej odbiera jej moc.

Wai khru

Wchodząc do ringu, zawodnicy obchodzą go w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, zatrzymując się w każdym narożniku, aby się pomodlić i trzykrotnie skinąć głową, oddając hołd Buddzie, Dharmie i Sandze. W czasach, gdy zawodnicy występowali przed rodziną królewską, rytuał oddawał również cześć królowi. Dla widza to cisza przed walką: tłum się uspokaja, muzyka zwalnia, a każdy zawodnik bierze miarę ringu, który za chwilę stanie się jego miejscem pracy.

Ram muay

Następnie następuje ram muay – sekwencja ruchów, która według przekazów opiera się na Hanumanie. Ma charakter indywidualny, od bardzo złożonego po bardzo prosty, i oddaje cześć nauczycielowi wojownika, jego rodzicom oraz przodkom. Ponieważ kroki różnią się w zależności od zawodnika, taniec ten często zdradza, kto go szkolił i skąd pochodzi. Ram muay zawsze wykonuje się do muzyki, która nadaje ruchom rytm.

Zespół sarama

Sarama to melodia grana podczas rytuału przed walką; muzyka, która towarzyszy samej walce, nazywa się phleng muay. Gra ją do czterech muzyków. Prowadzi pi – drewniany flet stroikowy z poczwórnym stroikiem i rozszerzonym dzwonem. Dwóch muzyków uderza w parę bębnów klong khaek, z których jeden uznawany jest za męski, a drugi za żeński, splatając swoje rytmy. Czwarty wybija takt na ching, małych cymbałkach o miseczkowatym kształcie. Podczas rytuału tempo jest wolne i dostojne; gdy walka się zaczyna, przyspiesza wraz z akcją.

Na co zwrócić uwagę podczas wieczoru

Na zorganizowanej gali ilość rytuału, którą zobaczysz, może się różnić w zależności od walki. Obserwuj wejście – opaskę na głowę i opaski na ramiona, obchód wokół lin i ukłon w każdym narożniku – i nasłuchuj momentu, w którym muzyka zmienia tempo na początku walki. Jeśli trener zdejmuje opaskę z głowy i odkłada ją w narożniku, rytuał dobiegł końca i walka zaraz się rozpocznie. Niczego z tego nie trzeba tłumaczyć, by czerpać przyjemność, ale wiedza, co to oznacza, sprawia, że minuty przed gongiem stają się o wiele ciekawsze.

Czytaj dalej: Oglądanie pierwszej walki